Từ nhỏ, chúng ta được dạy rằng: cứ lịch sự, nhún nhường, dễ chịu thì sẽ được yêu mến và an toàn.
Nhưng: rất nhiều hành vi được gắn mác “lịch sự” thực chất đang phát tín hiệu yếu thế, khiến bạn dễ bị coi thường, dễ bị lợi dụng, và dần đánh mất uy tín – dù bạn có năng lực.
Vấn đề không nằm ở việc bạn tử tế.
Mà nằm ở việc bạn tử tế mà không có ranh giới.
Dưới đây là 7 thói quen tưởng vô hại, nhưng đang âm thầm làm hỏng hình ảnh của bạn.
⸻
1. Phản xạ xin lỗi khi chưa làm sai
Bạn va vào người khác – bạn xin lỗi.
Nhà hàng phục vụ sai – bạn xin lỗi.
Đến trễ vì lý do khách quan – bạn xin lỗi rối rít.
Trong tâm lý học tiến hoá, hành vi này giống như phơi cổ họng để xin tha.
Nó gửi tín hiệu: “Tôi thấp hơn, tôi chịu trách nhiệm, dù chưa rõ lỗi.”
Xin lỗi khi bạn thực sự gây hại là cần thiết.
Xin lỗi vì tồn tại thì không.
Cách sửa:
› Thay “Xin lỗi vì đến muộn” bằng “Cảm ơn vì đã chờ”
› Chỉ xin lỗi khi có lỗi cụ thể, còn lại hãy im lặng hoặc cảm ơn
⸻
2. Nụ cười phục tùng
Khi bị chen ngang, chỉ trích bất công, hay nói chuyện thiếu tôn trọng, bạn cười gượng để “cho êm chuyện”.
Trong tự nhiên, đây là phản xạ sợ hãi.
Nó nói với người đối diện: “Tôi chấp nhận vị trí thấp hơn.”
Kết quả?
Hành vi xấu của họ sẽ lặp lại, vì không có lực cản.
Cách sửa:
› Giữ mặt trung lập
› Nhìn thẳng
› Im lặng
Sự im lặng đúng lúc buộc người khác phải đối diện với sự thô lỗ của chính họ.
⸻
3. Bẫy JADE (Justify – Argue – Defend – Explain: biện minh – tranh luận – phòng thủ – giải thích quá mức)
Khi từ chối, bạn nói:
“Em không đi được vì mèo bệnh, xe hỏng, hôm qua mất ngủ, mai có việc…”
Bạn không nhận ra rằng mình vừa biến quyết định cá nhân thành một cuộc đàm phán.
Người nói càng nhiều, quyền lực càng thấp.
Cách sửa:
› “Lịch của tôi đã kín.”
› “Tôi không tham gia được.”
Nói xong, dừng lại.
⸻
4. Câu hỏi: “Bạn hiểu không?”
Sau khi trình bày, bạn hỏi câu này để tìm sự xác nhận.
Thông điệp ngầm là:
› Tôi không chắc mình rõ ràng
› Hoặc tôi nghi ngờ bạn hiểu
Cả hai đều làm bạn mất vị thế dẫn dắt.
Cách sửa:
› “Bạn nghĩ sao?”
› “Bạn có câu hỏi gì không?”
Bạn mời đối thoại – chứ không xin phép tồn tại.
⸻
5. Nghiện nói “Có”
Bạn đồng ý mọi yêu cầu vì:
› sợ mất lòng
› sợ bị bỏ rơi
› sợ không được cần đến
Khi thời gian của bạn luôn sẵn sàng, nó trở nên rẻ mạt.
Con người không tôn trọng sự tuân thủ.
Họ tôn trọng ranh giới.
Cách sửa:
› Tạm dừng: “Để tôi kiểm tra lịch.”
› Tập nói “không” với việc nhỏ để giữ sức cho việc lớn
⸻
6. Virus “CHỈ” (chỉ là)
“Tôi chỉ muốn hỏi…”
“Tôi chỉ là nghĩ rằng…”
Bạn đang tự làm nhỏ mình trước khi người khác kịp đánh giá.
Não bộ ưu tiên sự chắc chắn hơn năng lực.
Cách sửa:
› Xoá “chỉ” trong email và tin nhắn 7 ngày
› Nói thẳng: “Tôi cần kiểm tra báo cáo.”
⸻
7. Nghi thức tự chế nhạo
“Tôi ngu quá.”
“Tôi dở mấy cái này lắm.”
Bạn tưởng mình khiêm tốn.
Nhưng não người khác ghi nhận đó là dữ liệu.
Bạn đang:
› tự gán nhãn yếu kém
› buộc người khác phải lao động cảm xúc để an ủi
› và dần trở thành “gánh nặng tâm lý”
Cách sửa:
› Nhận lỗi cụ thể: “Tôi sửa bảng tính rồi.”
› Khiêm tốn bằng cách khen người khác, không hạ thấp mình
⸻
Shadow work – gốc rễ của vấn đề
Theo Carl Jung, mỗi con người đều có shadow (phần bóng tối) – nơi chứa sự quyết đoán, hung hăng, ích kỷ cần thiết để sinh tồn.
Khi bạn cố tỏ ra “ngoan hiền” bằng cách đè nén shadow, nó không biến mất.
Nó chỉ làm bạn yếu đi.
Tôn trọng thật sự không đến từ việc làm hài lòng. Nó đến từ sức mạnh được kiểm soát.
⸻
Kết lại:
Những thói quen này không làm bạn trở thành người tốt.
Chúng chỉ khiến bạn trở thành người dễ bị vượt ranh giới.
Bạn không cần thô lỗ.
Bạn chỉ cần thật.
Khi bạn:
› nói ít hơn
› xin lỗi đúng chỗ
› giữ ranh giới rõ ràng
Sự tôn trọng sẽ xuất hiện – không cần van xin, không cần trình diễn,
không cần “lịch sự” quá mức.
Lịch sự không có sức mạnh là tự huỷ.
Sức mạnh có kỷ luật mới tạo ra uy tín.
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire